FAQ

Veel gestelde vragen.

Wat is het College van Hoven en rechtbanken ?

Het College van hoven en rechtbanken neemt maatregelen die een toegankelijke, onafhankelijke, tijdige en kwaliteitsvolle rechtspraak verzekeren door het organiseren van onder meer communicatie, kennisbeheer, kwaliteit, werkprocessen, implementatie van de informatisering, het strategisch personeelsbeleid, de statistiek, de werklastmeting en werklastverdeling.

Het kan dwingende richtlijnen en aanbevelingen geven aan de directiecomités die de lokale entiteiten vertegenwoordigen en zal de beschikbare middelen verdelen over de hoven en rechtbanken op basis van de beheersplannen die de directiecomités van deze lokale entiteiten opstellen.

De voorzitter van het College wordt verkozen voor 2,5 jaar uit de leden van het College. Het College neemt beslissingen bij meerderheid.

Het College bestaat uit 3 eerste voorzitters van hoven van beroep, 1 eerste voorzitter van een arbeidshof, 2 voorzitters van rechtbanken van eerste aanleg, 1 voorzitter van een rechtbank van koophandel, 1 voorzitter van een arbeidsrechtbank, 1 voorzitter vredegerechten en politierechtbanken.

Waar vind ik alle details over de organisatie van hoven en rechtbanken, de bevoegdheden en het procesverloop voor de verschillende rechtscolleges ?

U vindt deze gegevens terug in het Gerechtelijk Wetboek.

U kan het Gerechtelijk Wetboek hier raadplegen. Let op dat u steeds de laatste versie raadpleegt, omdat de wet dikwijls verandert.

Verschil tussen eiser - verweerder - appellant - geïntimeerde ?

Op het niveau van de eerste aanleg spreekt men van eiser (diegene die iets vordert) en verweerder (diegene die zich verweert tegen de eis).

Op het niveau van hoger beroep spreekt men van appellant (diegene die in beroep is gegaan) en geïntimeerde (diegene die zich verweert in hoger beroep).

Een persoon kan eiser zijn in eerste aanleg en geïntimeerde in hoger beroep.

Een persoon kan verweerder zijn in eerste aanleg en appellant in hoger beroep.

Hoe kan men magistraat worden ?

Om magistraat te worden moet u minstens een diploma in de rechten hebben en Belg zijn. De andere voorwaarden hangen af van de procedure die u als kandidaat-magistraat wilt volgen. Er zijn drie manieren om benoemd te worden tot magistraat:

Via de gerechtelijke stage: wie de voorbije drie jaar minstens één jaar een juridische functie heeft uitgeoefend, kan deelnemen aan de toelatingsproef tot de gerechtelijke stage. Wie de stage van 18 maanden doorloopt, kan daarna benoemd worden tot parketmagistraat. Wie de stage van drie jaar doorloopt, kan daarna benoemd worden tot rechter of tot parketmagistraat.

Via een examen inzake beroepsbekwaamheid: meer ervaren juristen kunnen via een examen rechtstreeks tot de magistratuur toetreden. Welke ervaring vereist is om benoemd te worden tot rechter is afhankelijk van het juridische beroep dat iemand heeft uitgeoefend. Voor een advocaat is tien jaar ervaring vereist, voor iemand met een juridische functie in de privésector twaalf jaar. Wie minstens vijf jaar ervaring heeft en slaagt in de proef, kan benoemd worden tot parketmagistraat.

Via het mondelinge evaluatie-examen: wie minstens twintig jaar als advocaat heeft gewerkt, of vijftien jaar als advocaat én ten minste vijf jaar in een ander beroep waarin een belangrijke kennis van het recht vereist is, kan deelnemen aan een mondelinge proef. Wie daarin slaagt, kan benoemd worden tot rechter.

De vermelde examens worden georganiseerd door de Hoge Raad voor de Justitie, een orgaan dat onafhankelijk is van de minister van Justitie.

De voorwaarden om magistraat te worden, kunnen veranderen. De meest recente voorwaarden kan u terugvinden in het Gerechtelijk Wetboek of op de website van de Hoge Raad voor de Justitie.

Wat verstaat men onder het parket ?

De procureur des Konings en zijn eerste substituten en substituten treden op als Openbaar Ministerie bij de rechtbank van eerste aanleg, de politierechtbank en de rechtbank van koophandel. Zij vormen samen het parket van de procureur des Konings.

In strafzaken is het parket van de procureur des Konings betrokken vanaf het strafonderzoek (in de loop van het opsporingsonderzoek en het gerechtelijk onderzoek voor de onderzoeksgerechten: de raadkamer en de kamer van inbeschuldigingstelling). Als de zaak voor een behandeling ten gronde voor de strafrechter komt, vorderen zij de toepassing van de strafwet. Nadat een straf is uitgesproken, zien zij er op toe dat de uitgesproken straffen ook worden uitgevoerd.

In burgerlijke zaken geeft het Openbaar Ministerie een (schriftelijk of mondeling) advies over het geschil in de gevallen die de wet bepaalt en telkens als de zaak de openbare orde aanbelangt.

In elk gerechtelijk arrondissement is er minstens één parket. In totaal telt België 14 parketten van de procureurs des Konings.

Wat verstaat men onder arbeidsauditoraat ?

De arbeidsrechtbank heeft zijn eigen 'openbaar ministerie': het arbeidsauditoraat. Het arbeidsauditoraat voert de opdrachten uit van het Openbaar Ministerie voor alle materies die onder de bevoegdheid van de arbeidsrechtbanken vallen. In geschillen die door de arbeidsrechtbank worden behandeld, is het arbeidsauditoraat naargelang het geval al dan niet verplicht om tussenbeide te komen en brengt het advies uit over de geschillen. In het algemeen is de tussenkomst van het arbeidsauditoraat verplicht wanneer het gaat over de rechten van de burger in verband met sociale zekerheid en sociale bijstand.

Bij een inbreuk tegen de sociale strafwetten treedt het arbeidsauditoraat tegen de overtreder op als openbare aanklager. Dit gebeurt voor de correctionele rechtbank.

Het arbeidsauditoraat staat onder leiding van de arbeidsauditeur, die wordt bijgestaan door zijn eerste substituten en substituten.

In elke ressort is minstens één auditoraat. In totaal telt België 9 arbeidsauditoraten.

Wat verstaat men onder parket-generaal en auditoraat-generaal ?

Het parket-generaal en het auditoraat-generaal vormen het Openbaar Ministerie bij respectievelijk het hof van beroep en het arbeidshof. De procureur-generaal heeft de leiding over het parket-generaal én het auditoraat-generaal. Bij het parket-generaal wordt de procureur-generaal bijgestaan door een eerste advocaat-generaal, advocaten-generaal en substituten-procureur-generaal. Bij het auditoraat-generaal wordt de procureur-generaal bijgestaan door een eerste advocaat-generaal, advocaten-generaal en substituten-generaal.

Er zijn vijf procureurs-generaal, evenveel als er hoven van beroep zijn.

Wat verstaat men  onder parket-generaal bij het Hof van Cassatie ?

Ook het Hof van Cassatie heeft zijn 'openbaar ministerie': het parket-generaal bij het Hof van Cassatie. Dit heeft een volkomen andere functie dan het reeds besproken Openbaar Ministerie. Het Hof van Cassatie oordeelt immers niet over de grond van de zaak, maar kijkt de wettigheid en de regelmatigheid van de gevoerde rechtspleging na. Het parket-generaal bij het Hof van Cassatie doet niet aan strafvervolging, maar geeft advies over de toepassing van de rechtsregels.

De procureur-generaal bij het Hof van Cassatie heeft de leiding over een parket-generaal en wordt bijgestaan door een eerste advocaat-generaal en advocaten-generaal.

Wat verstaat men onder federaal parket ?

Het federaal parket is een parket waarvan de bevoegdheid zich uitstrekt over het hele Belgische grondgebied. Het federaal parket werd opgericht om efficiënter te kunnen optreden tegen misdrijven die de bevoegdheid van plaatselijke parketten overstijgen, zoals mensenhandel, terrorisme, georganiseerde misdaad en witwaspraktijken. Het federaal parket is ook bevoegd wanneer het gaat om ernstige inbreuken op het internationaal humanitair recht en voor de vervolging van Belgische militairen die in vredestijd misdrijven plegen in het buitenland.

Het federaal parket bestaat uit federale magistraten onder leiding van een federale procureur en is gevestigd in Brussel.

Waar kan ik meer uitleg vinden over een aantal juridische afkortingen die onder meer gebruikt worden voor wetten en tijdschriften ?

U kan hier een bijlage downloaden waarin meer uitleg wordt verstrekt over een aantal veel gebruikte juridische afkortingen. Deze gegevens zijn afkomstig van het Hof van Cassatie.

Waar vind ik meer gegevens over het Hof van Cassatie ?

Het Hof van Cassatie zal een eigen website maken. Vooralsnog kan u hier terecht.

Procestermijnen in burgerlijke zaken.

Informatie afkomstig van het Europees Justitieel Netwerk

Een gerechtsgebouw bezoeken.

Kan ik zomaar een zitting bijwonen ?

De meeste zittingen in het gerechtsgebouw zijn openbaar en voor het publiek toegankelijk. Sommige zittingen, bijvoorbeeld van de jeugdrechtbank of correctionele zittingen, waarbij de voorzitter de sluiting van de deuren heeft bevolen, mag u niet bijwonen.

Mag iedereen een zitting bijwonen ?

iedereen vanaf 18 jaar kan een zitting bijwonen. Jongeren onder de 18 jaar dienen vergezeld te zijn van een ouder.

Moet ik mij aanmelden als ik een zitting wens bij te wonen ?

In een aantal kamers is een bode aanwezig. U kan zich het best aanmelden bij deze bode. Hij zal u ook aanwijzen waar u plaats mag nemen. Er zijn immers een aantal plaatsen voorbehouden voor de advocaten en voor de burgers die voor de rechtbank dienen te verschijnen.

Al naargelang van de omstandigheden is het mogelijk dat u bij de ingang van het gerechtsgebouw een veiligheidscontrole dient te ondergaan.

Zijn er regels waaraan ik mij dien te houden bij een bezoek ?

Ja, doch deze kunnen verschillen van rechtbank tot rechtbank.

In alle geval mogen geen dieren binnen in het gerechtsgebouw, tenzij blindegeleide - of hulphonden.

U mag geen foto's maken in het gerechtsgebouw en u mag ook niet filmen.

Roken en alcohol zijn verboden in het gerechtsgebouw. U mag ook niet eten in de zittingszaal.

Uw mobiele telefoon dient uitgeschakeld te worden tijdens de zitting.

U mag ook geen commentaar geven op opmerkingen van één van de partijen of op de uitspraak.

Kan ik het gerechtsgebouw bezoeken met een groep ?

Dit is mogelijk doch u dient hiervoor vooraf contact op te nemen met de korpsoverste of diens vertegenwoordiger. De adressen vindt u terug op het internet.

Kan ik een assisenzaak bijwonen ?

Ja, dat kan. Zoals eerder gezegd zijn er wel een aantal voorbehouden plaatsen voor de advocaten, de partijen en de pers. Er kunnen geen plaatsen gereserveerd worden.

Regels tijdens de zitting.

Moet ik mij legitimeren ?

Als partij zal naar uw identiteit gevraagd worden. Mogelijks wordt ook uw identiteitskaart gevraagd. Dit is nodig zodat de juiste gegevens kunnen genoteerd worden.

Hoe spreek ik best de rechter of het openbaar ministerie aan ?

U moet zeker geen plechtige aanspreekvormen, zoals "edelachtbare" hanteren. U kan de voorzitter gewoon aanspreken met "mevrouw" of "mijnheer" of "mevrouw of mijnheer de rechter". De procureur des Konings kan u eveneens aanspreken met "mevrouw" of "mijnheer" of "mevrouw of mijnheer de procureur".

Mag of moet ik de rechter of de procureur des Konings een hand geven ?

Dit is niet gebruikelijk en laat dit dus best achterwege. Als partij zal de voorzitter u wel aanwijzen waar u plaats kan nemen.

Aan welke regels moet ik mij houden tijdens de zitting ?

Hierboven werden reeds een aantal regels aangegeven.

Als partij dient u zich beleefd te gedragen en enkel te spreken wanneer u hierom gevraagd wordt.

Indien u zich niet aan de regels houdt, kan de rechter u de toegang tot de zittingszaal ontzeggen.

De uitspraak.

Wanneer doet de rechter uitspraak ?

Dit is afhankelijk voor het soort zaak. In een burgerlijke zaak doet de rechter meestal uitspraak binnen één maand. Bij complexe zaken kan dit langer duren.

Bij strafzaken kan de uitspraak op het einde van de zitting gebeuren of op een latere datum. De rechter deelt de datum mee waarop de uitspraak gebeurt. Ook hier kan de uitspraak langer op zich laten wachten wanneer het om een complexe zaak gaat.

Gebeurt de uitspraak mondeling of schriftelijk ?

In burgerlijk zaken gebeurt de uitspraak schriftelijk.

In strafzaken wordt meestal een gedeelte van het vonnis of het arrest voorgelezen. U kan hoe dan ook het vonnis of het arrest inkijken op de griffie of ook een kopie aanvragen van het vonnis of arrest.

Wordt de uitspraak naar u thuis verstuurd ?

In burgerlijke zaken wordt de uitspraak naar de advocaat verstuurd indien u een advocaat heeft zoniet naar uzelf.

In strafzaken wordt de uitspraak niet naar u verstuurd. U kan wel een kopie bestellen.

Wat gebeurt er indien ik niet aanwezig was op de zitting ?

In burgerlijke zaken wordt de uitspraak naar de advocaat verstuurd indien u een advocaat heeft zoniet naar uzelf. In dat geval is er dus geen probleem.

In strafzaken dient u op de griffie te informeren wanneer de uitspraak juist is geweest. Op de griffie kan u inzage krijgen van het vonnis of arrest.

Wat moet ik doen als ik het niet eens ben met de uitspraak ?

Zowel in burgerlijke zaken als in strafzaken kan u hoger beroep instellen. Er zijn nochtans een aantal beperkingen en tevens dient u de in de wet voorziene termijn te respecteren. Indien het hoger beroep bijvoorbeeld niet tijdig is ingesteld, kan uw zaak niet in hoger beroep ten gronde behandeld worden.

U neemt best contact op met een bevoegd persoon, zoals een advocaat.​