Rechtbank van eerste aanleg

Bevoegdheid

Zetel van de rechtbanken van eerste aanleg.

Het land is onderverdeeld in 12 gerechtelijke arrondissementen, namelijk West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Limburg, Waals-Brabant, Henegouwen, Namen, Luik, Luxemburg, Leuven, Eupen en Brussel (Halle-Vilvoorde).

Per gerechtelijk arrondissement bestaat er een rechtbank van eerste aanleg en elke rechtbank van eerste aanleg heeft een aantal afdelingen. Zo heeft Oost-Vlaanderen drie afdelingen, namelijk Gent, Dendermonde en Oudenaarde.

Hieronder vindt u een kaart met de verschillende gerechtelijke arrondissementen en afdelingen van België.

arrondissementen.jpg

 

Kamers en samenstelling.

Elke afdeling van de rechtbank van eerste aanleg bestaat op zijn beurt uit meerdere secties: de burgerlijke rechtbank, de correctionele rechtbank, de jeugdrechtbank, de familierechtbank en de strafuitvoeringsrechtbank.

Meer informatie over de samenstelling van het rechtscollege vindt u onder 'zittende magistraten'.

Openbaar ministerie.

Het Openbaar Ministerie bij de rechtbank van eerste aanleg wordt waargenomen door de procureur des Konings, één of meer eerste substituten en één of meer substituten.

Meer uitleg vindt u onder 'staande magistraten'.

Griffie.

Meer uitleg over de griffier en de griffie vindt u onder 'griffier' en 'griffie".

Bevoegdheden.

De burgerlijke rechtbank is bevoegd voor alle geschillen waarvoor de wetgever geen andere rechtbank van eerste aanleg uitdrukkelijk bevoegd heeft verklaard.

De correctionele rechtbank is bevoegd voor alle wanbedrijven, zoals diefstal, aanranding van de eerbaarheid, oplichting, enz.

De jeugdrechtbank is bevoegd voor de meeste burgerlijke en strafzaken in verband met minderjarigen.

De familierechtbank is bevoegd voor voor zowat alle geschillen die betrekking hebben op het familieleven, op enkele zeldzame uitzonderingen na.

De strafuitvoeringsrechtbank ziet toe op de uitvoering van de straffen.

Hierna volgt meer informatie over de verschillende bevoegdheden van de rechtbank van eerste aanleg.

Voor meer uitleg over het verschil tussen de soorten bevoegdheden, klik hier.

12 gerechtelijke arrondissementen - 13 rechtbanken van eerste aanleg
Vind een rechtbank via de rechtbanknaam:
Samenstelling van een Rechtbank van eerste aanleg

Zittende magistraten

  • Voorzitter

    De voorzitter heeft de leiding respectievelijk over een aantal vredegerechten en politierechtbanken, een rechtbank van eerste aanleg, een arbeidsrechtbank of een rechtbank van koophandel. Daarnaast bestaat er ook een voorzitter in het Hof van Cassatie die onder de Eerste Voorzitter van het Hof van Cassatie staat en een voorzitter in het hof van assisen.
  • Afdelingsvoorzitter

    Er is een afdelingsvoorzitter in het Hof van Cassatie maar ook in de rechtbank van eerste aanleg, de arbeidsrechtbank en de rechtbank van koophandel.
  • Ondervoorzitter

    De ondervoorzitter is een beroepsmagistraat en maakt al naar gelang het geval deel uit van een rechtbank van eerste aanleg, een arbeidsrechtbank of een rechtbank van koophandel. Daarnaast is er ook een ondervoorzitter voor alle vredegerechten en politierechtbanken samen per arrondissement. De ondervoorzitter staat de voorzitter bij in de algemene leiding van de entiteit.
  • Rechter

    De rechter is bevoegd voor de oplossing van conflicten.
  • Onderzoeksrechter

    De onderzoeksrechter wordt in de rechtbank van eerste aanleg aangesteld om een gerechtelijk onderzoek te leiden.
  • Beslagrechter

    De beslagrechter behandelt alle vorderingen en betwistingen over bewarende beslagen en tenuitvoerlegging van vonnissen (ook vonnissen van andere rechtbanken).
  • Rechter in de familie- en jeugdrechtbank

    De rechter in de familie- en jeugdrechtbank is een rechter die gespecialiseerd is in het familie- en jeugdrecht.
  • Assessor in strafuitvoeringszaken

    De assessor in strafuitvoeringszaken maakt deel uit van de strafuitvoeringsrechtbank.
  • Plaatsvervangend rechter

    Plaatsvervangende rechters zijn personen die opgeroepen worden om een actieve rechter bij ziekte, afwezigheid enz. te vervangen.

Staande magistraten

  • Procureur des Konings

    De procureur des Konings leidt in elk arrondissement het Openbaar Ministerie.
  • Afdelingsprocureur

    De afdelingsprocureur staat aan het hoofd van een afdeling van een parket. De procureur des Konings is bevoegd is voor het ganse arrondissement.
  • Eerste substituut-procureur des Konings

    De eerste substituut-procureur des Konings maakt deel uit van het parket en staat onder leiding van de procureur des Konings.
  • Substituut-procureur des Konings

    De substituut-procureur des Konings maakt deel uit van het parket en staat onder leiding van de procureur des Konings.

Griffier

  • Hoofdgriffier

    De hoofdgriffier is verantwoordelijk voor de goede werking van de griffie en heeft de leiding over de griffie.
  • Afdelingsgriffier

    Er is één afdelingsgriffier per afdeling van een rechtbank (rechtbank van eerste aanleg, rechtbank van koophandel en arbeidsrechtbank).
  • Griffier-hoofd van dienst

    De hoofdgriffier wordt bijgestaan door griffiers-hoofden van dienst en griffiers.
  • Griffier

    De griffier staat de rechter bij in de uitoefening van zijn gerechtelijke functie.
  • Griffie

    In elk rechtscollege (vredegerecht, rechtbank van eerste aanleg, enz.) is er een griffie.

Andere

  • Advocaat

    Een advocaat verleent bijstand en treedt in juridische aangelegenheden gewoonlijk als vertegenwoordiger van een partij op.
  • Referendaris

    De referendaris is een doctor, licentiaat of master in de rechten die de magistraat van de zetel bijstaat.
Andere rechtbanken en hoven

187 kantons

met 229 zetels

Het vredegerecht is een burgerlijke rechtbank. Voor strafzaken, fiscale zaken en problemen van sociaal recht kan u niet terecht bij de vrederechter. De vrederechter staat dicht bij de burger en is daarom ook vlot bereikbaar.
De politierechtbank behandelt voornamelijk overtredingen en verkeersmisdrijven.

12 arrondissementen

De rechtbank van eerste aanleg is de rechtbank met de meest uitgebreide bevoegdheden, zowel op burgerlijk als op strafrechtelijk gebied.
De arbeidsrechtbank is een gespecialiseerde rechtbank. Zij heeft heel wat bevoegdheden inzake arbeidsrecht en sociaal zekerheidsrecht. Daarnaast heeft de arbeidsrechtbank een aantal bevoegdheden die voorzien zijn in bijzondere wetten.
De rechtbank van koophandel is een gespecialiseerde rechtbank. Zij neemt kennis van geschillen tussen ondernemingen.

11 provincies

Het hof van assisen behandelt de zwaarste misdrijven, zoals moord en doodslag, poging to moord, poging tot doodslag, gijzeling met dodelijke afloop, zware zedendelicten, enz.

5 ressorten

Als een van de partijen het oneens is met een beslissing van de arbeidsrechtbank, kan deze in beroep gaan bij het arbeidshof.
Als een van de partijen het oneens is met een beslissing van de rechtbank van eerste aanleg, inclusief de familie- en jeugdrechtbank, of de rechtbank van koophandel, kan deze in beroep gaan bij het hof van beroep.

1 staat

Het Hof van Cassatie is het hoogste rechtscollege. Het oordeelt over de wettigheid van de rechterlijke beslissingen. Het spreekt zich niet uit over feiten. Een cassatieberoep is een bijzondere rechtspleging.