Vandaag ging het nieuw gerechtelijk jaar plechtig van start in ons ressort, met toespraken van eerste voorzitter van het hof van beroep Antwerpen, Bart Willocx, procureur-generaal Guido Vermeiren en eerste voorzitter van het arbeidshof, Dirk Torfs.
Drie stemmen met één rode draad: justitie mag zichzelf nooit als vanzelfsprekend beschouwen en moet zelf het voortouw nemen om beter te worden. Dat begint bij dienstverlening. We moeten ons de vraag stellen wat de burger écht nodig heeft van ons. We moeten verder proberen niet vanuit onze eigen logica te denken, maar vanuit die van de rechtzoekende. Daarom bevragen we dit jaar rechtzoekenden en hun advocaten, als onderdeel van de "Vijf voor Twaalf"-acties. We zetten ook volop in op verzoening via de kamers voor minnelijke schikking, en binnen de "Overlegroute Strafrecht" blijven we als magistratuur kritisch naar onze eigen strafrechtspraktijk kijken. Zelfreflectie is geen zwaktebod, het is de basis van oplossingsgericht werken.
Communicatie blijkt ook steeds meer een kernopdracht in plaats van een bijzaak. Vroeger werd gezegd dat een vonnis of arrest voor zich spreekt en dat justitie niet moet communiceren. Die tijd is voorbij. In een wereld waarin informatie razendsnel circuleert en het recht almaar complexer wordt, kan een uitspraak die eerst onbegrijpelijk lijkt, zonder duiding voor een mediastorm zorgen, met soms zelfs bedreigingen aan het adres van magistraten tot gevolg. Via woordvoerders, persmagistraten, eigen websites, sociale media en de podcast "Gewikt en Gewogen" proberen we daarom zo snel mogelijk context en uitleg te geven, ook aan jongeren. Zo bouwen we mee aan het vertrouwen van de burger in justitie, want dat, zoals jongeren het zelf verwoordden, "groeit waar gelijkheid zichtbaar en uitlegbaar wordt".
Tot slot blijven de strafuitvoering en de strafprocedure een groot aandachtspunt. Decennialang kreeg de strafuitvoering onvoldoende middelen, met overbevolkte gevangenissen en een structurele onvoorspelbaarheid tot gevolg. Een vonnis dat niet, of niet voorspelbaar, wordt uitgevoerd, ondermijnt de geloofwaardigheid van de rechtsstaat. Ook de strafprocedure is aan hervorming toe. Vertrekkend vanuit de vaststelling dat justitie kampt met een toenemende werklast en een steeds complexere samenleving, pleitte emeritus procureur-generaal Yves Liégeois in de Mercuriale voor een grondige modernisering van het Belgische strafprocesrecht. Volgens hem zet de invloed van Europese regelgeving, rechtspraak en privacywetgeving de klassieke Belgische strafprocedure steeds meer onder druk. Met het nieuwe Strafwetboek en deze oproep tot modernisering van het strafprocesrecht, meer dan 200 jaar na Napoleon, is de boodschap duidelijk: we moeten durven nadenken over de instrumenten en structuren waarmee justitie werkt, niet enkel over de middelen.
Kortom wordt het een gerechtelijk jaar met stevige uitdagingen, maar ook met een duidelijke ambitie om samen te bouwen aan een maatschappijgerichte justitie.
Bart Willocx, eerste voorzitter hof van beroep Antwerpen: https://www.tribunaux-rechtbanken.be/sites/default/files/media/ant/file…
Dirk Torfs, eerste voorzitter arbeidshof Antwerpen: https://www.tribunaux-rechtbanken.be/sites/default/files/media/ant/file…
Guido Vermeiren, procureur-generaal: https://www.tribunaux-rechtbanken.be/sites/default/files/media/ant/file…